Categorie archief: Uncategorized

De kracht van moedertaal

Chinglish?

In welke taal kun je je het best uitdrukken? In bijna alle gevallen is dat je moedertaal. De taal waar je mee groot geworden en grootgebracht bent. De taal die je spreekt, leest, hoort en leeft. De taal waarvan je elke nuance kent en waarin je je het nauwkeurigst kunt uitdrukken.

Die gedachten gingen door mijn hoofd toen ik de discussies las rondom het oprukken van Engels als instructietaal op de Nederlandse hogescholen en universiteiten. In het opiniestuk van Felix Huygen, namens BON, in de Volkskrant van 28 juni 2017 gaat een van de argumenten juist over dat nauwkeurig uitdrukken.

“Pas na duizenden uren van boeken en artikelen lezen, van gesprekken voeren en opstellen schrijven, slaag je er misschien in je met enige nuance uit te drukken en wat leesbaars op papier te zetten.”

Waar de docent een boeiende verteller in het Nederlands blijkt te zijn en de voltallige collegezaal ademloos aan zich weet te binden, slaat hij om in een hakkelende, droge opsommer als het college opeens in het Engels moet worden gegeven. Omgekeerd geldt dat voor studenten die in hun beste steenkolenengels een wetenschappelijk bedoelde afstudeerscriptie produceren. Het is net als in de beroemde vakantieanekdote: ik probeer in mijn beste Frans de weg te vragen aan een voorbijganger en krijg een onbegrijpelijk antwoord. Dan ontdekken we dat we allebei Nederlander zijn. Hartelijk lachen en we vervolgen ons gesprek in het Nederlands.

“Het was als een orkest waarin de pianist plots viool moest spelen, en de violisten klarinet.”

Hoeveel mooier, genuanceerder (dus wetenschappelijker) en leesbaarder wordt afstudeerwerk als het in het Nederlands wordt geschreven? Ik ben het lang niet altijd eens met de stellingnames van BON, zeker niet met de toonzetting van hun discussies, maar hier hebben ze in mij een medestander.
Als docent NT2 ervaar ik iets vergelijkbaars. In de moedertaal kan de cursist zich perfect uitdrukken, maar helaas voor mij onverstaanbaar. In Het Nederlands gaat het steeds een beetje beter (schouderklopje voor mezelf), maar de echte nuances, de exacte omschrijving van gevoelens en de humor, lukken mondjesmaat.
Taal is de drager van de boodschap. Hoe beter men de taal beheerst, zowel bij de zender als ontvanger, hoe beter de boodschap overkomt. En waar we in het verleden nog wel eens konden lachen om armzalige vertalingen van de gebruiksaanwijzingen of garantiebepalingen van Taiwanese producten, is het onderwerp nu ‘groot bier’ geworden.
Natuurlijk begrijp ik ook dat Nederland zich internationaal graag als een kennismaatschappij wil profileren. Maar de huidige weg lijkt juist het tegenovergestelde te gaan bewerkstelligen.
De Raad voor de Nederlandse Taal en Letteren schreef een adviesrapport over de positie van het Nederlands in het hoger onderwijs en pleitte daarin voor goed Nederlands:

“(…) dat het Nederlands ook in het wetenschappelijk domein een volwaardige taal blijft en dat studenten aan universiteiten en hogescholen het Nederlands op hoog niveau leren beheersen (…)”

Dan sta je, als universiteit, voor de taalkeuze en kun je twee dingen doen: studenten (beter) Nederlands laten leren of docenten beter Engels laten spreken en schrijven. In China weten ze het inmiddels en hebben ze het taalbeleid aangescherpt. Daar deugen veel vertalingen naar het Engels niet. Googel maar eens op ‘chinglish’, zoals de armzalige vertalingen internationaal bekend staan. Het negatieve imago rondom de slechte, vaak onbedoeld grappige, vertalingen willen de Chinezen van zich afschudden. Omdat de rest van de wereld vooralsnog niet bereid lijkt Chinees te leren, worden de Engelse vertalingen geüpgraded. Misschien kunnen Nederlandse universiteiten daar een voorbeeld aan nemen áls Engels hun nieuwe lingua franca wordt. In ieder geval als eerste stap.

Gratis congres over taalfouten

Waarom maken we taalfouten? Alleen uit slordigheid? Taalkundig onderzoek laat zien dat er achter taalfouten soms verrassend veel logica schuilgaat.

Immers: taal leeft en kent zelforganisatie. Maar wat als deze zelforganisatie in strijd is met de geldende taalnormen?

In dit publiekssymposium presenteren vier taalkundigen uit Nederland en België hun goede redenen voor foute taal. Zij gaan in gesprek met het hoofd taalbeleid van de Nederlandse Taalunie. Een jonge leraar Nederlands debatteert mee vanuit het onderwijs.

Iedereen die geïnteresseerd is in taal, is welkom.

Toegang is gratis, aanmelding verplicht.

Bron: Universiteit Leiden

Foutloos Nederlands scoort beter op het web

Hoe belangrijk is correct Standaardnederlands voor commerciële websites? Klikken potentiële klanten echt weg bij de eerste de beste tikfout of dt-fout die ze opmerken? Associëren ze slechte taal met een slecht product, of lezen ze over gebrekkige taal heen?

Met andere woorden: is een extra investering in degelijke taal wel nuttig op een mooie en gebruiksvriendelijke website? Taalliefhebber Miet Ooms deed er onderzoek naar. Lees verder Foutloos Nederlands scoort beter op het web

Goed lezen

seattle timesNatuurlijk zijn we op onze hoede. Sinds ‘Parijs’ meer dan ooit.
Maar een verkeerd gelezen(?) woord zorgt niet alleen voor een vergissing, verspreking, hilariteit – denk aan de klassieke klucht – of miscommunicatie.

Er kan ook regelrechte paniek uitbreken in het vliegtuig als iemand meegluurt op het scherm van een medepassagier en daar denkt het woord ‘dynamite’ in combinatie met een Indiase luchthavencode te lezen.
Vier passagiers worden uit het vliegtuig gehaald en door de politie aan de tand gevoeld. Goed lezen is een kunst, want men vond geen enkele verdachte sms op de telefoons…

Taaltip: wiens of wier?

wiens-wierAltijd lastig: bezitsverwijzingen. wier of wiens?

De ouderwetse vorm ‘wiens’ gebruiken we geregeld: ‘De man wiens ( = van wie de) fiets is gestolen’.
Er hoort ook een soortgelijk woord bij vrouwelijke vormen en bij het meervoud.
‘De vrouw wier ( = van wie de) fiets is gestolen’. Datzelfde verwijswoord gebruiken we ook in het meervoud: ‘De mensen wier (van wie de) auto verkeerd staat geparkeerd.’
Wier kennen de meeste mensen echter alleen als een waterplant
Omdat die ouderwetse vormen minder bekend zijn en (dus?) vaak vaut gebruikt worden zijn kun je ze beter vermijden en andere woorden gebruiken.

Voorbeeld uit de krant

Een bericht over de riante verhuisvergoeding die de nieuw baas van de Gasunie heeft gekregen. De arme man moet ‘helemaal naar Groningen’ verhuizen en dat kost geld, veel geld. Dat zet kwaad bloed bij mensen die aardbevingsschade aan hun huis hebben.wiens-wierIn dit voorbeeld (uit de Volkskrant – http://www.volkskrant.nl/…/41000-euro-verhuisvergoeding-vo…/) kun je ook schrijven:
‘…van Groningers van wie het huis beschadigd is…’ Dan is elke vergissing of verkeerd gebruik uitgesloten en raken we niet verstrikt in (zee)wier, maar dat laatste is geheel terzijde.