Categorie archief: tekst

De kracht van moedertaal

Chinglish?

In welke taal kun je je het best uitdrukken? In bijna alle gevallen is dat je moedertaal. De taal waar je mee groot geworden en grootgebracht bent. De taal die je spreekt, leest, hoort en leeft. De taal waarvan je elke nuance kent en waarin je je het nauwkeurigst kunt uitdrukken.

Die gedachten gingen door mijn hoofd toen ik de discussies las rondom het oprukken van Engels als instructietaal op de Nederlandse hogescholen en universiteiten. In het opiniestuk van Felix Huygen, namens BON, in de Volkskrant van 28 juni 2017 gaat een van de argumenten juist over dat nauwkeurig uitdrukken.

“Pas na duizenden uren van boeken en artikelen lezen, van gesprekken voeren en opstellen schrijven, slaag je er misschien in je met enige nuance uit te drukken en wat leesbaars op papier te zetten.”

Waar de docent een boeiende verteller in het Nederlands blijkt te zijn en de voltallige collegezaal ademloos aan zich weet te binden, slaat hij om in een hakkelende, droge opsommer als het college opeens in het Engels moet worden gegeven. Omgekeerd geldt dat voor studenten die in hun beste steenkolenengels een wetenschappelijk bedoelde afstudeerscriptie produceren. Het is net als in de beroemde vakantieanekdote: ik probeer in mijn beste Frans de weg te vragen aan een voorbijganger en krijg een onbegrijpelijk antwoord. Dan ontdekken we dat we allebei Nederlander zijn. Hartelijk lachen en we vervolgen ons gesprek in het Nederlands.

“Het was als een orkest waarin de pianist plots viool moest spelen, en de violisten klarinet.”

Hoeveel mooier, genuanceerder (dus wetenschappelijker) en leesbaarder wordt afstudeerwerk als het in het Nederlands wordt geschreven? Ik ben het lang niet altijd eens met de stellingnames van BON, zeker niet met de toonzetting van hun discussies, maar hier hebben ze in mij een medestander.
Als docent NT2 ervaar ik iets vergelijkbaars. In de moedertaal kan de cursist zich perfect uitdrukken, maar helaas voor mij onverstaanbaar. In Het Nederlands gaat het steeds een beetje beter (schouderklopje voor mezelf), maar de echte nuances, de exacte omschrijving van gevoelens en de humor, lukken mondjesmaat.
Taal is de drager van de boodschap. Hoe beter men de taal beheerst, zowel bij de zender als ontvanger, hoe beter de boodschap overkomt. En waar we in het verleden nog wel eens konden lachen om armzalige vertalingen van de gebruiksaanwijzingen of garantiebepalingen van Taiwanese producten, is het onderwerp nu ‘groot bier’ geworden.
Natuurlijk begrijp ik ook dat Nederland zich internationaal graag als een kennismaatschappij wil profileren. Maar de huidige weg lijkt juist het tegenovergestelde te gaan bewerkstelligen.
De Raad voor de Nederlandse Taal en Letteren schreef een adviesrapport over de positie van het Nederlands in het hoger onderwijs en pleitte daarin voor goed Nederlands:

“(…) dat het Nederlands ook in het wetenschappelijk domein een volwaardige taal blijft en dat studenten aan universiteiten en hogescholen het Nederlands op hoog niveau leren beheersen (…)”

Dan sta je, als universiteit, voor de taalkeuze en kun je twee dingen doen: studenten (beter) Nederlands laten leren of docenten beter Engels laten spreken en schrijven. In China weten ze het inmiddels en hebben ze het taalbeleid aangescherpt. Daar deugen veel vertalingen naar het Engels niet. Googel maar eens op ‘chinglish’, zoals de armzalige vertalingen internationaal bekend staan. Het negatieve imago rondom de slechte, vaak onbedoeld grappige, vertalingen willen de Chinezen van zich afschudden. Omdat de rest van de wereld vooralsnog niet bereid lijkt Chinees te leren, worden de Engelse vertalingen geüpgraded. Misschien kunnen Nederlandse universiteiten daar een voorbeeld aan nemen áls Engels hun nieuwe lingua franca wordt. In ieder geval als eerste stap.

10 tips: Out of Office | Ik ben er even niet

Hoera vakantie! Terwijl jij in een ver oord van je welverdiende rust geniet zijn er toch mensen die je een mail sturen. Gelukkig hoeven ze niet lang op antwoord te wachten, want je hebt een out-of-office-bericht ingesteld.

De ijverige mailschrijver heeft binnen een paar seconden antwoord. Lang leve de moderne techniek. Tot zo ver gaat alles perfect.

Maar dan, wat staat er eigenlijk in je bericht? Is het een zinvolle boodschap? Of stuur je de ontvanger met een kluitje in het riet? Stel dat het een storingsmelding is.

Eerst een paar voorbeelden van hoe het beter niet kan,
daarna 10 bruikbare tips.

  • Ik ben afwezig tot 1 september. Op 2 september ga ik mijn mail weer lezen.
  • Dit is een automatisch bericht van Piet Voorbeeld. Ik ben afwezig tot 1 september, daarna zal ik uw mail beantwoorden.
  • Ik ben er even niet. 1 september zit ik weer op mijn vaste plek en dan beantwoord ik uw mail.
  • Deze mail wordt niet gelezen of doorgestuurd. Morgen ben ik er weer. Dan zal ik antwoorden.
  • I.v.m. mijn afwezigheid zal ik mijn email niet beantwoorden. Van 1 augustus – 1 september ben ik afwezig. Dit bericht krijgt u in deze periode slechts 1 keer.
  • Helaas kan ik uw e-mail nu niet beantwoorden.
  • En dan heb je nog de lolbroek:

En nu? De lezer van dit soort berichten staat met lege handen. ‘Er is niemand die mij helpen kan.’

Deze berichten zijn geschreven met de afzender in gedachten.
Denk aan je publiek: de lezer. Schrijf ook dit soort korte berichtjes met aandacht.

10 controlepunten voor een zinvol afwezigheidsbericht

1 Bedenk een goede onderwerpregel.

Veel mailprogramma’s maken een automatische titel aan. Maak de titel iets persoonlijker. Geef bij voorkeur een titel die de ontvanger vertelt dat je afwezig bent. Zo ziet de ontvanger ook zonder de mail te openen dat je niet snel kunt antwoorden

2 Begin altijd met een aanhef.

3 Bedank je lezer voor zijn bericht.

4 Vertel wanneer je weer bereikbaar bent.

De reden melden van je afwezigheid is wel klantvriendelijk, maar doet er niet altijd toe. Maak een afweging.

Wat kan de lezer wél doen?

5 Verwijs door naar een collega of afdeling en vermeld zijn/haar naam.

6 Geef aan hoe en wanneer ze je collega kunnen bereiken.

Vaak staat er iets bij in de traint van ‘in dringende gevallen…’ of ‘bij spoedeisende zaken…’ Dat werpt een drempel op. Is die drempel nodig? Of  drijf je de ontvanger in de handen van de concurrentie?

Alles goed geschreven?

7 Controleer op spel- en taalfouten.

8 Zorg ervoor dat er geen slordigheidsfouten in je tekst staan.

Had je vorig jaar ook al een bericht aangemaakt? Handig! Of niet?
Woensdag 1 september 2016 ben ik weer aanwezig. (…)

9 Sluit af met een groet en je naam.

10 Heb je standaard een handtekening onder je mails staan?  Dan hoef nu natuurlijk niet nog eens te ondertekenen.

 


Je afwezigheidsbericht kan er dan zo uitzien:

Automatisch antwoord op uw e-mail

Beste lezer,

Bedankt voor uw bericht.
Van 1 t/m 30 augustus 2017 ben ik afwezig. Voor dringende zaken kunt u contact opnemen met ons directiesecretariaat:
- telefoon: 0123 – 456789
- e-mail: [email protected]
Vanaf 2 september a.s. zal ik uw bericht, indien gewenst, beantwoorden.

Met vriendelijke groet,
Piet Voorbeeld,
Contractmanager bij Ons Bedrijf

Beetje saai misschien, maar wel neutraal. Je weet immers niet wie er mailt. Is het een goede bekende, een belangrijke klant, een toekomstige grote opdrachtgever?  Allemaal goede redenen om het kort en zakelijk te houden.

Humor kan op de lachspieren werken, maar ook irriteren. Wees er heel voorzichtig mee!

Spelen met de datum

  • Het is handig om twee of drie dagen van tevoren je out-of-office-reply al aan te zetten. Met aangepaste datum, natuurlijk. Dat is een slimme truc om te voorkomen dat je op het laatste moment nog allerlei spoedklusjes moet afhandelen.
  • Zet de datum waarop je weer bereikbaar bent een of twee dagen later dan wanneer je daadwerkelijk weer aan het werk gaat. Dan houd je nog wat ruimte over om te acclimatiseren en je inbox op te ruimen, antwoorden klaar te zetten en meteen schone mailbox te beginnen als de hectiek weer begint.
  • Stel vóór je vakantie een reminder in dat je direct na je vakantie de out-of-office-reply uitschakelt. Het is wel heel slordig als er op 5 september een out- of-office-reply wordt verstuurd waarin staat dat je vanaf 2 september  weer bereikbaar bent.

 

Werk bij een groot bedrijf en kan een collega jouw zaken overnemen? Zorg er dan voor dat de mail intern wordt doorgestuurd. De klant is snel geholpen. Moet je toch persoonlijk reageren? Ook dan weet de klant waar hij aan toe is.

 

Ik wens je een onbezorgde vakantie!

Jaarwisseling

jaarwisselingHet hele jaar door verzamel ik opvallende teksten en in december publiceer ik verzamelde teksten rondom het thema jaarwisseling. Teksten die mij raken of die een thema hebben dat mij aanspreekt.

Een van die thema’s is de jaarwisseling. Dat vind ik een bijzonder thema, omdat er een door de mens bedachte scheidslijn tussen oud en nieuw is aangebracht. ‘Oud’ laten we achter ons en met ‘Nieuw’ nemen we ons voor dat alles voortaan beter wordt. Lees verder Jaarwisseling

Bundespräsidentenstichwahlwiederholungsverschiebung

spatieloos woord van het jaarHeb je de titel in één keer kunnen lezen? Zonder haperingen? Knap!

Hij is zo lang dat hij niet eens in een keer op de webpagina past.

Bundespräsidentenstichwahlwiederholungsverschiebung

Worstconstructies noem ik ze vaak, de ellenlange woorden die bestaan uit een heleboel samenstellingen die je zonder tussenkomst van een spatie of koppelteken aaneen rijgt. Worst, want je kunt er van alles inproppen.

Lees verder Bundespräsidentenstichwahlwiederholungsverschiebung

Goede tekst: pittige worst, soepele wijn

Slapen brengt wijsheid

Moeilijke beslissingen neem je zelden in een fractie van een seconde. Waarom besluit je dan wel dat je tekst af is, als je de laatste punt hebt gezet? Slaap je er wel eens een nachtje over? Vast wel. Ik in ieder geval wel.

  • Leg je tekst weg als hij af is. Of beter: als je dénkt dat hij af is.
  • Lees de tekst de volgende dag nog eens. Het liefst hardop.
  • Verbaas je over je eigen schrijfsel en verbeter de tekst (of niet).
Waarom werkt dit?

Je hebt afstand genomen van je werk. Terwijl je schrijft, richt je je vooral op het schrijven. Je denkt en handelt als schrijver: Je richt je aandacht op de boodschap. Je denkt vanuit jezelf. Zo ontstaat een goede tekst.

De volgende ochtend ben je lezer.

Daarom laat ik teksten eerst een nacht rijpen. Al hijgt de deadline met zijn hete adem in mijn nek, haastige spoed is zelden goed.

Dus…

Leg je teksten weg en bekijk ze de volgende dag nog eens. Of laat TipTopTaal er eens naar kijken met een onbevooroordeelde blik.

Knetterende teksten

goede tekstWijn moet liggen. Worst moet rijpen.
Van een goed gerijpte tekst geniet je bij een knetterend haardvuur.
Glaasje wijn erbij? Stukje worst? Of toch liever een plakje rijpe kaas?

Zullen we het er eens over hebben?
Onder het genot van…