Taaltip: De VS – enkelvoud of meervoud?

wapens VS (bron NRC NEXT)
afb. uit geciteerd artikel van NRC Next

Zomaar een zinnetje uit de krant: ‘De Verenigde Staten zijn het enige land ter wereld waar wapenwetten verruimd worden na geruchtmakende schietpartijen.’ Het stond op 28 augustus 2015 in het openingsartikel van NRC Next.

Ergens wringt er iets in die zin. Moet je enkelvoud of meervoud gebruiken als het over De Verenigde Staten gaat?  

 

Lees verder Taaltip: De VS – enkelvoud of meervoud?

Taaltip: De juiste vraag stellen

Hoe moeilijk is het om een vraag te stellen? Op het eerste gezicht niet. Je stelt een vraag en wacht op antwoord. Bij het opstellen van de vraag kun jij je houden aan de grammaticale regels, het omwisselen van persoonsvorm en onderwerp. Als je de vraag mondeling stelt kun je door de intonatie al van een zin een vraag maken.

Echt lastig wordt het als je een vraag stelt die op verschillende manieren is uit te leggen. Zo vraag wordt ook wel ambigu of ambivalent genoemd. Wie in het onderwijs werkt, zoals ik, weet dat het stellen van een goede vraag essentieel is in een toets. Stel je een verkeerde vraag, dan krijg je een verkeerd antwoord. En dat verkeerde antwoord mag je de leerling niet aanrekenen.

Professionele vragenmakers, zoals onderzoekers, worden verondersteld goede vragen te kunnen formuleren. Deze actualiteitsvraag in een enquête van GfK vond ik dan ook opmerkelijk matig, zeg maar gerust slecht, geformuleerd.

2015-08-04_144245

Wat is het antwoord? Er is keuze tussen nee, ja of geen mening.

  • Het antwoord zou kunnen zijn: nee, ze zouden niet moeten uitleveren.
  • Het antwoord kan ook zijn: ja, ze zouden niet moeten uitleveren.
  • Geen mening is misschien nog wel het duidelijkst.

Dit is een typisch voorbeeld van een vraag die op meerdere manieren uit te leggen is.

Waarom is deze vraagstelling zo lastig? Dat komt door de ontkenning  in de vraagstelling die in het antwoord dubbel kan doorklinken. Zowel bij een ja als bij een nee kan het antwoord zijn dat de verguisde leeuwendoder niet moet worden uitgeleverd . Als het woordje ‘niet’ in de vraagstelling wordt weggelaten, is deze eenvoudiger en eenduidig te beantwoorden.

Ik ben benieuwd naar de uitslag. Die verschijnt volgende week.

Taaltip: wiens of wier?

wiens-wierAltijd lastig: bezitsverwijzingen. wier of wiens?

De ouderwetse vorm ‘wiens’ gebruiken we geregeld: ‘De man wiens ( = van wie de) fiets is gestolen’.
Er hoort ook een soortgelijk woord bij vrouwelijke vormen en bij het meervoud.
‘De vrouw wier ( = van wie de) fiets is gestolen’. Datzelfde verwijswoord gebruiken we ook in het meervoud: ‘De mensen wier (van wie de) auto verkeerd staat geparkeerd.’
Wier kennen de meeste mensen echter alleen als een waterplant
Omdat die ouderwetse vormen minder bekend zijn en (dus?) vaak vaut gebruikt worden zijn kun je ze beter vermijden en andere woorden gebruiken.

Voorbeeld uit de krant

Een bericht over de riante verhuisvergoeding die de nieuw baas van de Gasunie heeft gekregen. De arme man moet ‘helemaal naar Groningen’ verhuizen en dat kost geld, veel geld. Dat zet kwaad bloed bij mensen die aardbevingsschade aan hun huis hebben.wiens-wierIn dit voorbeeld (uit de Volkskrant – http://www.volkskrant.nl/…/41000-euro-verhuisvergoeding-vo…/) kun je ook schrijven:
‘…van Groningers van wie het huis beschadigd is…’ Dan is elke vergissing of verkeerd gebruik uitgesloten en raken we niet verstrikt in (zee)wier, maar dat laatste is geheel terzijde.

 

Taaltip – die of dat?

die-datIn het dagelijks spraakgebruik zijn we niet zo heel netjes op de taalregels van het Nederlands. Die  en dat gebruiken we door elkaar. Er is een enkeling die zich eraan stoort. In het schriftelijk taalgebruik hanteren we de taalregels echter wel strikter en vallen fouten des te meer op.

Het meisje die een mooie jurk koopt‘, wordt vaak geaccepteerd. De juiste vorm is echter: ‘Het meisje dat een mooie jurk koopt.’

Voorbeeld uit de krant

Twee gevaarlijke moordenaars zijn ontsnapt. Ze laten een spoor van crimineel gedrag na, waaronder inbraak in een vakantiehuisje. De klopjacht is geopend.

die-datVerwijzen naar een onzijdig woord (het-woord) doe je altijd met ‘dat’.
Zoals het in het bericht staat vertoonde de wegrennende persoon duidelijk sporen van inbraak. De auteur bedoelt hoogst waarschijnlijk: … het vakantiehuisje dat
http://www.volkskrant.nl/…/ontsnapte-amerikaanse-gevangene…/

 

Goede tekst: pittige worst, soepele wijn

Slapen brengt wijsheid

Moeilijke beslissingen neem je zelden in een fractie van een seconde. Waarom besluit je dan wel dat je tekst af is, als je de laatste punt hebt gezet? Slaap je er wel eens een nachtje over? Vast wel. Ik in ieder geval wel.

  • Leg je tekst weg als hij af is. Of beter: als je dénkt dat hij af is.
  • Lees de tekst de volgende dag nog eens. Het liefst hardop.
  • Verbaas je over je eigen schrijfsel en verbeter de tekst (of niet).
Waarom werkt dit?

Je hebt afstand genomen van je werk. Terwijl je schrijft, richt je je vooral op het schrijven. Je denkt en handelt als schrijver: Je richt je aandacht op de boodschap. Je denkt vanuit jezelf. Zo ontstaat een goede tekst.

De volgende ochtend ben je lezer.

Daarom laat ik teksten eerst een nacht rijpen. Al hijgt de deadline met zijn hete adem in mijn nek, haastige spoed is zelden goed.

Dus…

Leg je teksten weg en bekijk ze de volgende dag nog eens. Of laat TipTopTaal er eens naar kijken met een onbevooroordeelde blik.

Knetterende teksten

goede tekstWijn moet liggen. Worst moet rijpen.
Van een goed gerijpte tekst geniet je bij een knetterend haardvuur.
Glaasje wijn erbij? Stukje worst? Of toch liever een plakje rijpe kaas?

Zullen we het er eens over hebben?
Onder het genot van…

Taaltraining voor particulieren en bedrijven

Lees verder Taaltraining voor particulieren en bedrijven